10 sai lầm thường gặp khi tiêm insulin có thể gây nguy hiểm cho người bị đái tháo đường

Người bị đái tháo đường có thể được tiêm tại cơ sở y tế hoặc tự tiêm tại nhà. Khi tiêm tại nhà, người nhà và bệnh nhân cần biết tiêm insulin đúng cách để mang lại hiệu quả điều trị, hạn chế những biến chứng có thể xảy ra cho người bệnh.

Những sai lầm thường gặp khi người bị đái tháo đường tiêm insulin

Theo chia sẻ của bác sĩ BV Bạch Mai, nhiều bệnh nhân đái tháo đường phải nhập viện do tiêm insulin sai cách, dẫn đến đường huyết cao. Các sai lầm phổ biến gồm:

• Chỉ tiêm 1 chỗ (thường quanh rốn) mà không thay đổi vị trí tiêm. Hậu quả là chỗ tiêm bị phì đại hoặc teo đét, dẫn đến insulin không được hấp thu đầy đủ.
• Không véo da khi tiêm, nên kim đâm sâu vào đến cơ, thành ra là tiêm bắp chứ không phải tiêm dưới da. Hậu quả là insulin được hấp thu quá nhanh và tác dụng ngắn hơn bình thường
• Rút bơm tiêm ngay sau khi tiêm xong, khi thuốc chưa kịp đi vào hết, nên một phần insulin sẽ bị chảy ra tại chỗ tiêm
• Không thay kim tiêm thường xuyên (hàng ngày hoặc sau mỗi lần tiêm), có khi cả tuần hoặc 2 tuần mới thay kim 1 lần. Hậu quả là kim bị cùn gây đau, bị tắc gây giảm lượng insulin đưa vào cơ thể, bị nhiễm trùng...
• Bút hoặc lọ tiêm insulin được cất trở lại tủ lạnh sau khi tiêm, như vậy bút/lọ insulin bị thay đổi nhiệt độ quá nhiều lần, ảnh hưởng đến chất lượng thuốc.
• Một lọ insulin dùng quá lâu, đến hơn 1 tháng, khi đó insulin bị giảm chất lượng
• Tiêm xong để quá lâu mới ăn, nên bị hạ đường huyết
• Tự bớt mũi tiêm insulin. Bệnh nhân được kê đơn tiêm 3 - 4 mũi/ngày nhưng do ngại hoặc chủ quan nên tự bớt còn 1 - 2 mũi tiêm. Hậu quả là cơ thể bị thiếu insulin trầm trọng và đột ngột nên đường huyết tăng vọt, có thể dẫn đến hôn mê nhiễm toan ceton.
• Nhờ nhân viên y tế tiêm nhưng những người này không được hướng dẫn, không quen với việc tiêm insulin có thể tích rất nhỏ nên họ thường tiêm liều cao hơn chỉ định, gây hạ đường huyết nặng.
• Sử dụng sai loại bơm tiêm. Ví dụ cùng là bơm tiêm 1 mL, nhưng loại chia vạch 40 là dành cho tiêm insulin U40 (1 mL có 40 đơn vị), còn loại chia vạch 100 là dành cho tiêm insulin U100 (1 mL có 100 đơn vị). Cùng thể tích nhưng lượng insulin chênh nhau 2,5 lần.

Các bước tiêm insulin đúng cách

Theo hướng dẫn của các chuyên gia y tế, để tiêm insulin đúng cách, cần tuần thủ các bước sau:

Bước 1: Nếu thuốc insulin sử dụng lần đầu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh phải để thuốc ra ngoài trước 10 - 15 phút và ghi ngày mở nắp bên ngoài vỏ lọ. Lăn nhẹ thuốc trong lòng bàn tay 15 - 20 lần (nếu là insulin hỗn hợp).

• Bước 2: Sát khuẩn nắp cao su lọ thuốc bằng cồn 70 độ, để khô.
• Bước 3: Tháo nắp nhựa bơm tiêm kéo ngược piston của bơm tiêm để lấy một lượng khí đúng bằng lượng thuốc cần tiêm.
• Bước 4: Đâm kim vào lọ thuốc, đẩy lượng không khí trong bơm tiêm vào lọ thuốc. Kim tiêm vẫn nằm trong lọ thuốc, dốc ngược lọ thuốc ngang tầm mắt, kéo từ từ piston để lấy đủ lượng insulin theo chỉ định. Rút kim, đậy nắp kim. Nếu có bọt khí: Búng nhẹ và đẩy khí ra ngoài bằng cách đẩy nhẹ piston lên.
• Bước 5: Chọn vị trí tiêm và khử trùng nơi tiêm bằng cồn 70 độ.
• Bước 6: Véo da bằng hai ngón tay (ngón cái và ngón trỏ) để cố định da cho đến khi bơm hết thuốc.
• Bước 7: Cầm bơm tiêm đâm 1 góc 45 - 90 độ so với mặt da (tùy thuộc người bệnh gầy hay béo).
• Bước 8: Bơm thuốc từ từ cho đến khi hết thuốc trong bơm tiêm.
• Bước 9: Rút kim, thả tay véo da, ấn nhẹ miếng bông vào vùng tiêm, không chà xát lại nơi đã tiêm.

Lưu ý, nếu insulin có xu hướng rò rỉ từ vị trí tiêm, hãy nhấn vào vị trí tiêm trong vài giây sau khi tiêm. Nếu điều này xảy ra thường xuyên, hãy thông báo với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn thay đổi vị trí tiêm hoặc góc tiêm insulin.

Ngoài ra, cần xem kĩ thuật nồng độ insulin theo số đơn vị trong 1 ml. Loại dùng cho bơm tiêm: 1ml có 40 UI đóng trong lọ 10ml hay 1ml có 100UI đóng trong lọ 10ml.  Loại dùng cho bút chích: 1ml có 100UI đóng trong ống 1,5ml hay 3 ml (150UI hay 300UI/ống).