trongdong
text logo

Khủng hoảng văn hóa trong đại dịch Covid-19

Tác giả bài viết: Hồng Nhung

Thứ tư - 22/04/2020 00:12
TTPT.VN - Ngay cả khi đang lâm vào một cuộc khủng hoảng trầm trọng như hiện nay, văn hóa vẫn thực hiện sứ mệnh của mình, là điểm dựa tinh thần cho con người trong những ngày giãn cách xã hội. Hơn bao giờ hết, dịch bệnh đã cho chúng ta thấy rõ vai trò, sự cần thiết của văn hóa với cộng đồng.

Chiến dịch ResiliArt hỗ trợ văn hóa của UNESCO. Ảnh UNESCO

Thách thức của văn hóa

Giống như các ngành khác, ngành công nghiệp giải trí và nghệ thuật gặp phải rất nhiều khó khăn bởi sự bùng nổ của Covid-19. Việc phát hành và sản xuất phim đã bị tạm dừng; các lễ hội, hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng bị hủy bỏ hoặc trì hoãn; các bảo tàng, di tích lịch sử đã đóng cửa và sân khấu không còn lấp lánh những ánh đèn.

Dịch bệnh đã tác động không nhỏ đến hoạt động và đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng trên toàn thế giới. Hàng triệu nghệ sĩ, nhà sáng tạo và những người làm việc trong lĩnh vực này phải đối mặt với một tương lai không mấy khả quan. Việc đóng cửa hàng loạt khiến các tổ chức văn hóa thiệt hại hàng triệu doanh thu mỗi ngày. Các nghệ sĩ trên khắp thế giới mất đi nguồn thu lớn. Đặc biệt, những lao động tự do, những người làm việc không liên tục sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Costa Rica, một quốc gia Trung Mĩ, đã thực hiện một cuộc khảo sát trực tuyến vào cuối tháng 3 để thu thập thông tin về tác động của đại dịchCovid-19 đối với lĩnh vực văn hóa. Kết quả thật đáng báo động. Ước tính rằng 12,3% tổng số lao động được khảo sát sống trong tình trạng nghèo đói và cực kỳ khó khăn, khiến họ trở thành những người dễ bị ảnh hưởng bởi đại dịch. 

Trong khi đó, để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, nhiều quốc gia đã cho đóng cửa các địa điểm di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Theo thống kê của UNESCO, trong số 167 quốc gia thành viên sở hữu các di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới có tới 121 quốc gia (chiếm 72%) quyết định đóng cửa hoàn toàn và chỉ có 17 quốc gia tiếp tục mở cửa cho khách tham quan. Đối với 29 quốc gia đã đóng cửa một phần, trong đó có các quốc gia đang mở lại các điểm di sản sau cuộc khủng hoảng.

Thách thức trong việc tiếp cận

Trong bối cảnh ảm đạm của dịch bệnh, các cơ sở văn hóa trên thế giới như nhà hát, phòng hòa nhạc, thư viện, bảo tàng... đã chuyển sang hoạt động trực tuyến miễn phí và coi đó như một giải pháp hiệu quả kết nối với khán giả toàn cầu. Tuy nhiên, một vấn đề khác lại được đặt ra, đó là, không phải mọi người dân trên thế giới đều có thể tiếp cận với văn hóa thông qua các phương tiện kỹ thuật số.

Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế của Liên Hợp quốc (ITU), năm 2019, chỉ có 53,6% dân số toàn cầu, tương đương 4,1 tỷ người, đang sử dụng Internet. 86% dân số của các nước phát triển sử dụng Internet, con số này ở các nước đang phát triển là 47% và ở các nước thu nhập thấp, kết nối kém là rào cản khi người dân cố gắng sử dụng Internet. Ước tính 3,6 tỷ người không được tiếp cận và sử dụng Internet, phần lớn ở các quốc gia kém phát triển nhất.

Bên cạnh đó, vẫn còn sự khác biệt lớn về giới tính trong việc tiếp cận Internet. Tỷ lệ phụ nữ sử dụng Internet trên toàn cầu là 48%, thấp hơn 10% so với nam giới. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đưa ra con số 27 triệu người để nói đến sự chênh lệch giữa phụ nữ và nam giới trong việc sử dụng điện thoại thông minh và có thể truy cập Internet qua di động. Trong khi đó UNESCO khẳng định khả năng tiếp cận công nghệ của phụ nữ ít hơn 4 lần so với nam giới.

Dữ liệu của ITU cũng xác nhận khoảng cách giữa số lượng phụ nữ và nam giới có điện thoại di động và sử dụng Internet. Các quốc gia có sự chênh lệch giới tính trong sử dụng điện thoại di động lớn cũng có số lượng phụ nữ không sử dụng Internet cao. Những con số đó đặt ra chúng ta một thực tế của hơn 40% người dân thế giới, trong đó có nhiều phụ nữ không được tiếp cận văn hóa trực tuyến.

Tăng cường hỗ trợ văn hóa

Bây giờ và hơn bao giờ hết, mọi người cần có văn hóa, ông Ernesto Ottone R., Trợ lý Tổng Giám đốc Văn hóa của UNESCO cho biết. Văn hóa làm cho chúng ta kiên cường. Văn hóa cho chúng ta hy vọng, nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta không cô đơn. Đó là lý do tại sao UNESCO đang làm tất cả những gì có thể để hỗ trợ văn hóa, bảo vệ di sản và tạo điều kiện cho các nghệ sĩ và nhà sáng tạo tiếp tục làm việc, ngay từ bây giờ và sau khi cuộc khủng hoảng này đã qua.

UNESCO đang nỗ lực triển khai các biện pháp để tăng khả năng tiếp cận văn hóa và di sản trực tuyến, hỗ trợ khả năng phục hồi của các nghệ sĩ. Chính phủ và các tổ chức khu vực cùng nhau tìm ra giải pháp, chính sách giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng văn hóa hiện nay. Các biện pháp được triển khai trong cả giai đoạn ngắn hạn và dài hạn, cả trực tuyến và ngoại tuyến. Chúng ta cần đảm bảo cộng đồng người bản địa được tiếp cận với văn hóa thông qua các đài phát thanh cộng đồng, mà không cần truy cập Internet.

Chúng ta khuyến khích các quốc gia để đảm bảo rằng các nghệ sĩ có thể tiếp cận thị trường toàn cầu và họ được trả thù lao khá cao cho công việc của mình. Với một phần năm những người làm việc trong các ngành văn hóa theo hình thức bán thời gian và thường trên cơ sở hợp đồng, tự do hoặc không liên tục, chúng ta cần xem xét lại các chính sách lao động và bảo trợ xã hội. Trong mọi thời điểm, đặc biệt trong các cuộc khủng hoảng như hiện nay, chúng ta cần đảm bảo rằng các quyền kinh tế, xã hội và con người của các nghệ sĩ và nhà sáng tạo được đảm bảo và tôn trọng. 

Trên thế giới, các nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của dịch bệnh như Pháp, Tây Ban Nha, Ý và Anh đã có những chính sách hỗ trợ kịp thời cho các doanh nghiệp, những người làm việc trong ngành văn hóa, từ các gói hỗ trợ tài chính, thu nhập, đến giảm thuế và chính sách an sinh xã hội. Nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác như Canada, Úc, Trung Quốc, Na Uy hay Nam Phi... cũng đưa ra những sáng kiến hỗ trợ kinh tế, xã hội, thành lập các quỹ mới hỗ trợ cho các lĩnh vực văn hóa.

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây